Hoe goed ken je de Vikingen?
Vikingen waren zeelieden, handelaren, boeren en ontdekkingsreizigers. Zes vragen, van makkelijk tot moeilijk, scheiden feit van fictie.
Wist je dat?
- Vikingen navigeerden zonder kompas, gebruikmakend van de zon, sterren, herkenningspunten en kennis van golven en vogels. Sommige historici denken dat ze ook 'zonestenen' hebben gebruikt, kristallen die helpen bij het lokaliseren van de zon op bewolkte dagen.
- Vikingvrouwen konden eigendom bezitten en echtscheiding aanvragen, en sommige beheerden boerderijen en handel terwijl mannen weg waren. Archeologie toont aan dat veel vrouwen met kolonisten naar nieuwe landen reisden.
- Veel Vikingen gaven om hun uiterlijk. Archeologen hebben kammen, pincetten en oorschoon in Vikinggraven gevonden, en een Engels verhaal beweerde dat Deense kolonisten zich elke zaterdag baadden en hun haar vaak kamden.
Voorbij de roversbende
Vikingen worden vaak alleen als roverriddersherinnerd, maar de meesten waren boeren, ambachtslieden en handelaren. Hun opmerkelijke schepen voerden hen over rivieren en oceanen, van Noord-Amerika tot het Midden-Oosten. Ze stichtten steden, handelden goederen zoals bont en barnsteen, en lieten blijvende sporen achter in talen en plaatsnamen.
Meesterschipbouwers
Vikinglangschepen waren licht, flexibel en snel, met ondiepe rompen die zowel op open zee als op rivieren konden varen. Gebouwd van overlappende houten planken, konden ze zelfs over land tussen rivieren gedragen of gesleept worden, wat Vikingen in staat stelde diep Europa in te dringen.
Handelaren over continenten
Vikingthandelaars reisden langs Russische rivieren naar Constantinopel en Bagdad. Arabische zilvermunten zijn in grote aantallen in Scandinavië gevonden, wat laat zien hoe ver hun handelsnetwerken reikten. Markten als Birka in Zweden en Hedeby in Denemarken werden drukke handelscentra.
Kolonisten en boeren
Vikingen vestigden zich op plaatsen als IJsland, Groenland, de Faeröer en delen van Groot-Brittannië en Ierland. Op IJsland stichtten ze een parlement, de Althing, opgericht in 930, dat vaak wordt beschreven als een van de oudste parlementen ter wereld.
Verhalen en sago's
Het meeste van wat we weten komt uit sago's, verhalen die in IJsland in de 13e en 14e eeuw werden opgeschreven. Ze beschrijven reizen, families en geschillen, waarbij geschiedenis met legende wordt vermengd, en ze blijven een belangrijk onderdeel van de IJslandse literatuur.
Woorden die we erfden
Het Engels leende veel woorden van het Oudnoords, waaronder 'sky', 'egg', 'window', 'knife' en 'husband'. Plaatsnamen die eindigen op '-by' of '-thorpe' in Noord-Engeland markeren vaak voormalige Vikingvestigingen.
Alledaagse Vikinghuizen
De meeste Vikingen woonden in langhuizen, grote gebouwen met dikke muren van hout, steen of torf en een centraal vuurhaardvoor koken en verwarming. Families deelden het gebouw in winter vaak met hun dieren, wat iedereen warm hielp houden. Dagelijkse taken bestonden uit landbouw, visserij, weefwerk en gereedschapsfabricage, en veel huishoudens waren grotendeels zelfvoorzienend.