Kennistest Wiskunde
Het gelijkteken heeft een uitvinder en een geboortejaar, net als de meeste symbolen die we vanzelfsprekend vinden.
Een kennistest over wiskunde met antwoorden waar je geen rekenmachine voor nodig hebt. Het gaat over waar getallen, symbolen en bewijzen vandaan komen en over de mensen erachter. Daarom telt nieuwsgierigheid meer dan snelheid bij rekenwerk.
Wist je dat?
- Pi Day wordt op 14 maart gevierd omdat die datum als 3/14 kan worden geschreven, wat overeenkomt met de eerste cijfers van π. Het werd voor het eerst gehouden in 1988 in een wetenschapsmuseum in San Francisco, waar personeelsleden en bezoekers in een rond vertrek heen en weer marcheerden en vervolgens fruit pies aten.
- De Hongaarse wiskundige Paul Erdős schreef ongeveer 1.500 artikelen met meer dan 500 co-auteurs, reizend van het ene collega's huis naar het volgende met slechts één koffer. Wiskundigen meten nog steeds hun 'Erdős-getal': één als zij een artikel met hem schreven, twee als zij met zo iemand samenwerkten, enzovoort.
- Het woord 'wiskunde' komt van het Griekse mathema, dat eenvoudig 'iets wat geleerd wordt' betekende. Voor de volgelingen van Pythagoras omvatte het vier onderwerpen: rekenkunde, meetkunde, astronomie en muziek, omdat muzikale harmonie werd begrepen als een kwestie van verhoudingen tussen hele getallen.
Waar wiskunde vandaan komt
Mensen telden al lang voordat zij schreven. Een baviaan-bot gevonden in Ishango in centraal Afrika, ongeveer 20.000 jaar oud, draagt rijen opzettelijke kerven die lijken op telstrepen. Geschreven wiskunde verschijnt met de eerste steden: Egyptische schriftgeleerden maakten rond 1550 voor Christus een papyrus na met uitgewerkte problemen over het verdelen van brood, het meten van velden en het bepalen van de hellingshoek van een piramide.
Het idee van bewijs
Wat Griekse wiskunde uniek maakte was de eis dat elke bewering vanuit enkele afgesproken uitgangspunten werd bewezen. Rond 300 voor Christus verzamelde Euclides de meetkunde van zijn tijd in dertien boeken bekend als de Elementen, waarbij elk resultaat voortbouwde op de vorige. Het werk werd meer dan tweeduizend jaar als leerboek gebruikt. In 1976 werd het idee van bewijs opnieuw uitgebreid, toen de vier-kleuren-stelling over kaarten het eerste grote resultaat werd dat met computerhulp werd bewezen.
Symbolen zijn nieuwer dan je denkt
Voor het grootste deel van de geschiedenis werden berekeningen in woorden uitgeschreven. De plus- en mintekens verschenen voor het eerst in druk in een Duits boek over handelsrekenen in 1489. Het vermenigvuldigingskruis dateert uit 1631 en het deelteken uit 1659. Voordat deze symbolen zich verspreidden, kon een opgave die nu op één regel past, een halve bladzijde vullen, en wiskundigen uit verschillende landen konden elkaars werk niet altijd makkelijk lezen.
Problemen die nog open staan
Wiskunde is nog lang niet af. In 1742 suggereerde Christian Goldbach dat elk even getal groter dan twee de som is van twee priemgetallen; computers hebben enorme getallen gecontroleerd, maar niemand heeft het bewezen. In 2000 bood een particulier instituut een miljoen dollar voor elk van zeven beroemde onopgeloste problemen. Tot nu toe is er slechts één opgelost, en de wiskundige die het oploste, Grigori Perelman, sloeg het geld af.