Quiz o języku angielskim
Angielski zachował stare pisownie, podczas gdy wymowa się zmieniała.
Sprawdzian wiedzy o historii języka angielskiego, a nie o jego gramatyce. Pozwoli Ci prześledzić pochodzenie słów do ich źródeł i wyjaśni kilka osobliwości, które zamieszają zarówno uczniów, jak i native speakerów.
Czy wiesz?
- W znakach takich jak „Ye Olde Shoppe“ nigdy nie wymawiano „Ye“ z dźwiękiem „y“. Staroangielski miał literę zwaną thorn do dźwięku „th“. Pierwsi drukarze, których czcionka pochodziła z kontynentu i jej brakowało, używali zamiast niej „y“, więc „ye“ było po prostu sposobem drukowania „the“ (the).
- W przeciwieństwie do francuskiego czy hiszpańskiego angielski nie ma oficjalnej akademii, która decydowałaby, co jest poprawne. Propozycje jej utworzenia zostały zgłoszone w XVII i XVIII wieku, ale nic z nich nie wyszło. Słowniki opisują zatem sposób, w jaki język jest faktycznie używany, zamiast narzucać prawo.
- Pierwsze wydanie Oxford English Dictionary zajęło około siedemdziesiąt lat, od propozycji w 1857 roku do ostatecznego tomu w 1928 roku. Wiele dowodów pochodziło od wolontariuszy, którzy przesłali miliony papierowych kartek z cytatami pokazującymi, jak każde słowo było używane.
Jak angielski stał się językiem, jaki dzisiaj znamy
Angielski miał początek jako mowa germańskich ludów, które osiedliły się w Brytanii od V wieku. Język tamtego okresu, staroangielski, byłby dla większości współczesnych użytkowników nieczytelny bez nauki: miał rodzaje gramatyczne, zakończenia przypadków i kilka liter, które od tego czasu zniknęły. Jego najbardziej znany poemat, Beowulf, przetrwał w pojedynczym rękopisie przepisanym około tysiąc lat temu. Większość słownictwa tamtych czasów wypadła z użytku, choć między ocalałymi są bardzo popularne słowa, takie jak „water“ (woda), „house“ (dom) i „be“ (być).
Druk utrwala pisownię
William Caxton założył pierwszą angielską drukarnię w Westminster w 1476 roku. Drukarze musieli wybrać jedną pisownię słów, które wymawiano inaczej w poszczególnych regionach, a ich wybory powoli stały się standardem. Niektórzy zecerzy Caxtona byli szkoleni w Flandrii i przynieśli ze sobą nawyki; bezgłośne h w słowie „ghost“ (duch) zwykle przypisuje się flamandzkim wpływom ortograficznym. Ponieważ wymowa ciągle się zmieniała po tym, jak druk zamroził formy pisane, przepaść między nimi się powiększyła.
Twórcy słowników
Pierwszy słownik angielski, opublikowany przez Roberta Cawdrey'a w 1604 roku, objaśniał około 2500 „trudnych słów“. Słownik Samuela Johnsona z 1755 roku definiował około 40 000 słów i ilustrował je cytatami z literatury, metodę, którą później słowniki naśladowały. W Stanach Zjednoczonych słownik Noaha Webstera z 1828 roku promował uproszczone pisownie takie jak „color“ (kolor) i „center“ (centrum), co jest źródłem większości różnic między pisownią amerykańską a brytyjską dzisiaj.
Język zapożyczający
Angielski zawsze przejął słowa z języków, z którymi się styka. „Shampoo“ (szampon) pochodzi z hindi, „robot“ (robot) z czeskiego, „tsunami“ (tsunami) z japońskiego, a „ketchup“ (ketchup) prawdopodobnie z dialektu chińskiego przez malajski. Dzisiaj jest używany przez około półtora miliarda ludzi, z których większość nauczyła się go jako drugiego języka, i nowe odmiany z własnymi słownictwem i rytmem rozwinęły się w Azji, Afryce i na Karaibach.